Հայերեն

«կլինի» ժեստը հայերեն ժեստերի լեզվով

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ լի•նել 

ՍտուգաբանությունԽմբագրել

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *k՛lei-n-` *k՛lei- «հենել, հակել, թեքել» արմատից. հմմտ. հունարեն κλινω՝ «թեք(վ)ել, խոնարհ(վ)ել, հենել, իջնել, ապրել, բնակվել», լատիներեն clinō «թեքել, հենել», հին վերին գերմաներեն hlinēn «հենել»։

Բայ

  1. գոյություն ունենալ ◆ Լինել էե չլինել այս է խնդիրը։ Շեքսպիր ◆ Նա դատարկեց այդ նահանգի նույնիսկ իր սահմանի մոտ եղող բերդերը։ (Մուրացան)
  2. գտնվել մի տեղում, կենալ, բնակվել, ապրել ◆ Ու տարիներ անցան մութ ու աղետներ եղան մեծ։ Եղիշե Չարենց ◆ Լավ կամքդ թող լինի։ (Նաիրի Զարյան)
  3. պատահել, տեղի ունենալ ◆ Բոլոր սրտով վշտահարված են եղածի վրա։
  4. գործվել, կատարվել ◆ Ահից եղան ցիր ու ցան, ու հանձնվեց հաղթողին։ Եղիշե Չարենց
  5. գտնվել մի դրության մեջ ◆ Մի թողնիր Դանիո թագավորական վեհ անկողինը քնանոց լինի Արմավիրի արքայական այգին։ (Նաիրի Զարյան)
  6. դառնալ մի բան, վերածվել մի բանի ◆ Քո կյանքը քեզ լինի։ (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Ով էլ հանդիպեր, ումն էլ լիներ… միայն թե քաղցից չոռնար։ Եղիշե Չարենց
  7. ծագել, առաջ գալ ◆ Երանի Երևանում լինեի։ ◆ Պետք է որ լեղի չլինի իմ մեջ։ ◆ Բոլորը միասին հաշված՝ քառասուն տարի կլինի, որ Երևանում եմ։ ◆ Ես նրանց մոտ հաճախ եմ լինում։
  8. ծնվել, ստեղծվել ◆ Մաղթում եմ սրտանց, որ շնորհալի գեղեցկությունդ լինի Համլետի մտացնորության պատճառը։ ◆ երկրորդ կնոջից լինում է մի արու զավակ։
  9. հաճախել՝ այցելել մի տեղ ◆ Մի պարտեզ է դա, որ քաղհան չեղած սերմ է հասել։ ◆ Բույսը հողից է լինում։
  10. հաջողվել, գլուխ գալ, հարմարվել ◆ Մեկ ամիս չեղած, նախքան բորբոքված, նրա աչքերից իր ամնեակեղծ արտասունքների աղը սրբվեր, արդեն պսակված։ ◆ Ես ժողովներին լինում եմ։ ◆ Ինձ հետ էս ինչ է լինում, գլուխս պտտվում է, քիչ է մնում ընկնեմ
  11. կազմում է հարադրական բայեր՝ չեզոք սեռի՝
    1. լինելության, վերածման նշանակությամբ. աշակերտ լինել մեկին (աշակերտել), ընկեր լինել մեկին կամ մեկի հետ (ընկերանալ, ընկեր դառնալ) ◆ Լինում են չեն լինում, լինում են մի պառավ մարդ ու կնիկ։ Հովհաննես Թումանյան
    2. մի բանի ենթարկվել նշանակությամբ ◆ Խեղդամահ լինել, ամոթահար լինել և այլն։ (այս կարգի հարադրությունների ներգործականը կազմվում է անել բայով, օրինակ՝ խեղդամահ անել, ամոթահար անել և այլն)
  12. կազմում է բայի երկրորդական բաղադրյալ ձևեր, օրինակ՝ գնացած լինել, գալիս լինել և այլն ◆ Չլինեմ չիմանամ առանց ինձ հարցնելու որևէ բան անես։

ՀոմանիշներԽմբագրել

  1. գոյել, ըլլալ (արևմտհ․)
  2. գտնվել, կենալ, բնակվել
  3. պատահել, կատարվել
  4. դառնալ (մի բան), վերածվել (մի բանի)
  5. տե՛ս ծագել
  6. տե՛ս ծնվել, ստեղծվել
  7. տե՛ս այցելել

ԱրտահայտություններԽմբագրել

  1. լինում է չի լինում - հայկական ժողովրդական հեքիաթներն սկսելու բանաձև՝ հայտնի չի եղել է թե ոչ
  2. չլինի՞ թե
    1. գուցե, թերևս
    2. մտադիր չե՞ս, կարո՞ղ է պատահել
  3. արտահայտում է խստագույն արգելք, երբեք չը, բացարձակապես արգելում եմ
  4. չլինի՞ թե որ - որպեսզի չը
  5. չլինեմ-չիմանամ - արտահայտում է խստագույն արգելք, երբեք չը, բացարձակապես արգելում եմ
  6. դու լինես քո արևը - քո արևը վկա
  7. լինել պրծնել - ավարտվել, վերջանալ

ԱղբյուրներԽմբագրել